Амьд яваа хүн орчлонд мөн ч их юм үзэх юм даа. Эр хүн шиг тамхи зууж, утааг нь могой шиг цагираглуулан үлээх гуч эргэм насны хүүхэн Отгонтөгсийн хөөрхөн цагаан царай, сонгодог уран галбирыг үзээд сэмхэн харц чулуудан шохоорхонгуй харснаа нуух юм алга. Тэрбээр үнэхээр сайхан бүсгүйчүүлийн нэг мөн боловч эрчүүдийн доод улаан хоолойн хүслийг хангаж, тэдний өгсөн мөнгөөр амьдралаа залгуулсаар өнөөг хүрчээ. Отгогтөгс нэгэн хувийн дээд сургуульд бизнесийн чиглэлээр суралцдаг.Тэрбээр тогтвортой ажилгүй боловч мөнгөөр тасрахгүй, байнга л ганган дэгжин хувцаслаж, гоёмсог машинаар зугаалдаг нэгэн. Түүний нууц амрагууд чухам түүний төлөө өрсөлдөж, ор хөнжлийнхөө хүүхний галбирлаг бөгс, бумбан хөхийг таалан цэнгэж, халаасандаа байгаа хамаг мөнгөө сэгсэрдэг юм. Түүний төрсөн эгч надтай хамт ажилладаг болохоор би амьдралынх нь нууцлаг явдлаас мэддэг болсон юм. Аав нь дэндүү эрт орчлонгоос буцсан бөгөөд тэрбээр эмгэн буурал ээжийнхээ дэргэд хөгшин залуу эрчүүдийг уургалан аваачиж загас наадуулж, шөнөжин амьсгаадаж, бас хөлөрч хонох бөлгөө. Уг нь Оттонтөгс арван найман насандаа нөхөрт гарч, охин төрүүлсэн юмсанж. Гэвч юм үзээгүй охин залуусын өвөр дамжин явсаар хормойн дон тусаад мөнгөний төлөө бөгсөө худалдах болжээ. Учир нь тэр мэргэжил боловсролгүй болохоор эр хүнтэй ганцхан шөнө унтаад арав хорин мянган төгрөг авахыг ашигтай ажил гэж боддог байлаа. Хэрвээ төсвийн байгууллагад ажилласан бол сард сайн л бол тавь жаран мянган төгрөг авна шүү дээ. Тэгтэл тэр өдөрт арваас хорин мянган төгрөгийг энгэр зөрүүлснийхээ хөлсөнд авч авдарынхаа ёроол руу сар бүр дор хаяж гурван зуутаад мянган төгрөг чулууддаг байж.

Түүний бизнес амжилттай цэцэглэж буйд тойрон хүрээлэгч болох найз хүүхнүүд нь атаархаж, хор шар нь буцалж эхэлжээ. Удалгүй тэрбээр гурван өрөө байр авч “Мерседес” машин хөлөглөн давхих болсон байна. Гар утсаар тачаангуй эрийн захиалга авч хаягаар нь үйлчилнэ. Тэр дундаас хамгийн бэл чадалтай хөрөнгөлөг эрчүүдийг сонгон тэдний нууц амраг болжээ. Гэвч түүний хөнгөмсөг занг таньсан нөхөр нь бор дарсанд орж сэтгэл санаагаар унан, амьдралд итгэлгүй нэгэн болж хувиран гудамжны тэнүүлчийн тоог нэгээр нэмжээ. Архи ууж, агсам тавьдаг нөхрөөсөө салсандаа бүсгүй туйлын их баярлаж байлаа. Нөхөр нь анх түүнийг амьдралын ээдрээт замд хөл тавихад нь тусалсныг янаг бүсгүй хэдхэн сарын дараа мартаж орхижээ. Хөнгөмсөг эрчүүдийн ангууч хүүхний урхинд халамцуу эрс амархан автаж мөнгө төгрөгөө хамаа намаагүй өгдөг байлаа. Харин түүний үйлийн үрээр хүн төрлийг олсон ганц охин нь нууц амрагуудыг нь үзэн ядаж тэдний эрхшээл дор чимээгүйхэн амьдарсаар байв. Эмээ ээж нь Отгонтөгсийн завхай зайдан явдлыг мэдээгүй дүр үзүүлж савсаг эрчүүдийн хоол цайг нь бэлдэж өгнө.

Тэрбээр янхан охиныхоо буянаар өлсөж цангахгүй амьдарч байгаа болохоор хэлээ тас хазан чимээгүйхэн буруу харан унтана. Нойрон дунд нь хөлчүү эрсийн амьсгаадах яраглан янаглалцах дуу үл тасарна. Тэдний дор бүсгүй үр нь дэвсгэр болон хэвтэж буйг мэдэвч, мөнгөгүй гуйлгачин хүн амаараа шороо үмхдэг нүгэлт ертөнцтэй эвлэрэхээс өөр арга байсангүй. Нэг шөнө Отгонтөгс халзан духтай хижээл насны нэг эрийг гэртээ дагуулж ирээд гантайсан бэлэг эрхтнийг нь хөхөж, булбарай зөөлөн гараараа илэн таалж гарчээ. Нөгөө эрийг дур тавин уулга алдахад эрхтнээс нь гардаг цэгээн дусал Отгонтөгсийн нүүр амыг тараг шиг будаж орхиж. Бүсгүй үрийн шингэнээр нь нүүрээ арчиж амтархан долооход хөгшин эр бахархалтай нь аргагүй ам хамрыг нь шимж үнслээ. Нууц амрагийн бурангуй явдал үнэхээр хачирхалтай. Отгонтөгсийн шилдэг нууц амрагуудын нэг бол энэхүү халзан духт Батзориг гэгч байлаа. Батзоригийн эхнэр Оюунханд хамаг амьдралаа эр нөхөртөө үнэнчээр зориулсан хайр халамжтай гэргий болохоор түүнийг хуурч бусадтай амраглан цэнгэе гэж бодож байсангүй.

Гэтэл сүүлийн жилүүдэд нөхрийнх нь сэтгэл санаа илт хөндийрчээ. Оюунханд хэдэн хүүхдээ өрөвдөөд л түүнээс салж чаддаггүй юмсанж. Тэрбээр хар багаасаа хүнтэй суусан болохоор олигтой мэргэжил боловсролгүй, нэгэн айлын тогоо шанагатай зууралдсаар өнөөг хүрсэндээ харамсаж сэмхэн уйлна. “Хөгширсөн хойноо нөхрөө бусдын өвөрт алдаж, цөвүүн цагт өлбөрч үхвэл яана” гэж бодохоор амьдрал түүнд өршөөлгүй хандаж байлаа. Ертөнц дээр биеийн нууц амраг, сэтгэлийн нууц амраг гэж байдаг. Ихэнх хүмүүс ухаан суугаагүй үедээ ханиа сонгож амьдралаа эхэлдэг. Гэтэл тэдний өсч төрсөн орчин, ааш араншин өөр болохоор таарч тохирохгүй юм зөндөө гарна. Тэгээд хэрүүл тэмцэл өрнөж залуу хосууд бие биенээ үзэн ядаж эхэлнэ. Амьдралд цав сууж, итгэл алдарна. Эрчүүд нь санаа сэтгэлээ тайвшруулах гэж сайхан загнасан хүүхнүүдийг даган хамаг мөнгөө барна. Үглээ яншаа эхнэрээсээ уйдаж, бусдын өвөр дамжин хэснэ.
Нэг хэсэгтээ л бурхангүй газрын бумба шиг галзуурч, охид эсийг ханатлаа ноолно. Эрчүүд хүүхнүүдээс илүү тачаангуй хүмүүс. Согтуу эр хүний нүдэнд чавганц хүртэл хөөрхөн харагдана. Тэд хүсэл тачаал нь хөдөлсөн үедээ эмгэнтэй ч энгэр зөрүүлэхээс буцахгүй улс, Ямар сайндаа л өвөө болсон байж, хүний нялх охидыг хүчиндэж, аавын хаалга татаж, шоронд ясаа тавих вэ дээ.Харин хүүхнүүд бол эрчүүдийн дэргэд харьцангуй шударга бодь сэтгэлтэй хүмүүс. Эх хүн гэдэг утгаараа өр нимгэн байдаг бөгөөд хормой чанга журамт гэргий бол сая төгрөг амласан ч бусадтай энгэр зөрүүлэхгүй. Тэдэнд хайр сэтгэл, амьдрал ахуй, үр хүүхэд л хамгаас чухал нандин эрдэнэ байдаг. Харин шунаг эмс бол биеийн амар харж бусдыг могой шиг сорон мөлжихийн тулд бузар шингэсэн бөгсөө таяаангуй эрсийн дор харамгүй дэвсэж халаасыг нь хүйс тэмтэрнэ.

Отгонтөгс бол ийм л бүсгүй тэр шунал тачаалдаа халуурсан эрсийг амархан сэгсэрч чаддаг нэгэн бөгөөд тэрбээр халзан Батзоригийг өвөртөлж унтаад маргааш өглөө нь төмөр замд ажилладаг том дарга нарын нэг Намдагийн захиалгаар албан өрөөнд нь очиж зөөлөн буйдан дээр хөлөртөл загас наадуулж, ангаж цангасан бие махбодийнх нь хагсааг тайлаад гучин мянган төгрөг өвөртөлж амжжээ. Намдагийн эхнэр Москвад суралцахаар яваад зургаан сар болж байгаа тул Отгонтөгс бүсгүй эхнэрийг нь түр орлодог болсон юмсанж. Иймэрхүү үедээ тэр таксигаар явж, гар утсаар ярьж тохиролцоод нууц амрагуудынхаа өврийг ээлжлэн бүлээцүүлж энгэр зөрүүлэх донг нь үтэр түргэн номхотгож өгнө. Хариуд нь түүний хэтэвч зузаарна. Хоногоор такси авч хорин мянгаар хөлсөлнө. Мөнгө эрсэн жолооч нар түүнийг хүссэн газар нь хүргэж өгөөд хэдэн цаг болсон ч харуулын цэрэг шиг зогсоолдоо хүлээж сууна. Заримдаа өдөрт арван хүнтэй загас наадуулах үе Отгонтөгст тохиолдоно. Мөнгө олохын тулд тэр хуурамчаар янаглаж сурчээ.

Нэг эрийг дур тавиулж, бөгснийх нь чилээг гаргаад мөнгөө авч хаалгыг нь зөөлхөн хаагаад дараачийн ажилд орно. Тэрбээр өдгөө банкинд хориод сая төгрөгийн хадгаламжтай болсон гэж байгаа. Бэлтэй хүмүүстэй явалдсаар улсад ямар ч ажил хийлгүйгээр хөрөнгөжиж чадсан байгаа биз. Хормойн гаж донтой эрс янхан хүүхнийг дураараа эдэлж, хариуд нь хөлсөө урсгаж олсон мөнгөө сарвайж амташсан хэрээ арван гурав гэгчээр заримдаа өнгөний өвчин авч эм тариагаар бөмбөгдөөд л нам дарж орхино. Отгонтөгс номхон эрчүүдийг зөвхөн бэлгэвчтэй харьцах болзол тулгаж санасандаа хүрнэ. Үрийн шингэнээ уулгах сонирхолтой пүүс компаний захиралууд, том боссудтай бол эхээс төрсөн унаган биеэрээ энгэр зөрүүлж урин тачаангуй эрдэм, ид хаваараа гайхуулж, хүсэл тачаалыг нь соронзон аятай татна. Түүний тачаангуй харцанд урхидуулсан эр яг л хар тамхи шиг үгүйлж санагалзан, утсаар үе үе дуудаж үүлэн борооны ажилд хамтран зүтгэх бүлгээ.

Амьдралын манан дунд тав байтугай тавин нууц амрагтай хүүхэн байдаг хойно яая гэхэв. Ай хөөрхий, шунал тачаалдаа дөрлүүлсэн хүмүүс нууц амрагаа ханиасаа илүү тэжээж тэтгэдэг гаслант орчлонгийн адал явдал сэтгэл зүрхэнд айдас түгшүүр төрүүлнэ. Аймшигт ДОХ тэдний хормой дор агшин бүр цэцэглэн ургаж буйг мартахын аргагүй. Хормойн донтой хүмүүсээс болж монгол удмын цус булингартах вий дээ. Бөртэ чоно. Гоо Маралын удмыг залгасан хөх толбот үр сад минь хань, үр хүүхдийнхээ төлөө санаа амар амьдарвал аштай юу даа. Мөнхөрч болдоггүй хорвоод ариун гэгээн явбал хүн болж орчлонг туулсаны гавьяа тэр шүү дээ. Нууц амрагаас илүү хань нөхөр гэж байдаг юм шүү. Ангирын зулзага амьтны үрс адилхан заяатай хорвоо шүү дээ.

Д.Хүдэрмөнх (www.yanaa.mn)